Share This Article
विद्यालयमा पढाउने र विद्यार्थीको भविष्य उज्यालो बनाउने चटारोका बीच जब नयाँ शैक्षिक सत्र सुरु हुन्छ, हामी स्थायी शिक्षकहरूको दिमागमा एउटै कुरा खेल्न थाल्छ— कार्य सम्पादन मूल्यांकन (कासमू)। तर, धेरैजसो साथीहरू कासमू फाराम भर्न त सिपालु हुनुहुन्छ, असली झमेला र अलमल तब सुरु हुन्छ जब त्यहाँ “शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन” अर्थात् हाम्रो कार्यमूलक अनुसन्धान (Action Research) प्रतिवेदन बुझाउनुपर्ने कुरा आउँछ।
शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदनलाई हलुका रूपमा लिँदा वा अरूको सारेर बुझाउँदा बढुवाको बेला नम्बर काटिएर ठूलो धोका पाएका उदाहरणहरू धेरै छन्।
त्यसैले आज हामी शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदनसँग जोडिएका सम्पूर्ण जिज्ञासाहरूको उत्तर एकदमै सरल भाषामा चर्चा गर्नेछौँ।
छोटो सारंश
शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन भनेको तपाईंले कक्षाकोठाको समस्या समाधान गर्न गरेको कार्यमूलक अनुसन्धान (Action Research) को लिखित रूप हो, जुन नयाँ शैक्षिक सत्र सुरु भएको १ महिनाभित्र अर्थात् वैशाख महिनाभित्र कासमू फारामसँगै विद्यालयमा बुझाउनुपर्छ। शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदनलाई कपी-पेस्ट नगरी आफ्नै कक्षाको वास्तविक समस्यामा आधारित भएर लेख्नुपर्छ र शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदनमा प्रधानाध्यापकको हस्ताक्षर र विद्यालयको छाप अनिवार्य हुन्छ, अन्यथा बढुवामा अंक पाइँदैन।
शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन भनेको के हो र यो किन अनिवार्य छ?
शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन भनेको तपाईंले वर्षभरि कक्षाकोठामा अध्यापन गराउँदा भोगेका वास्तविक समस्या र तिनको समाधानका लागि गर्नुभएको कार्यमूलक अनुसन्धान (Action Research) को लिखित दस्ताबेज हो।
शिक्षा नियमावली र शिक्षक सेवा आयोगको नियम अनुसार, स्थायी शिक्षकको बढुवाको लागि कार्य सम्पादन मूल्यांकनमा अंक छुट्याइँदा शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदनलाई अनिवार्य सर्त बनाइएको हुनाले शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन बुझाउनु एकदमै आवश्यक र अनिवार्य छ।
शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदनले तपाईं केवल पाठ्यपुस्तक रटाउने शिक्षक मात्र नभएर आफ्नै कक्षाकोठाका समस्या आफैँ वैज्ञानिक तरिकाले हल गर्न सक्ने एउटा “अनुसन्धानकर्ता शिक्षक” हो भनी प्रमाणित गर्छ।
शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन कसले र कहिले बुझाउनुपर्छ?
शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन नेपाल सरकारको सेवामा रहेका सम्पूर्ण स्थायी शिक्षकहरूले बुझाउनुपर्छ, चाहे तपाईं प्राथमिक, निम्न माध्यमिक वा माध्यमिक जुनसुकै तहको हुनुहोस्।
नयाँ शैक्षिक सत्र सुरु भएको १ महिनाभित्र अर्थात् वैशाख महिनाभित्र तपाईंले कासमू फाराम र शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन आफू कार्यरत विद्यालयमा दर्ता गराइसक्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था छ। तपाईँले जेठ १४ गते भित्रमा दर्ता गराइसक्नुपर्ने हुन्छ।
बजारमा पाइने वा पुराना प्रतिवेदन कपी गर्दा के हुन्छ?
यदि तपाईंले बजारमा पाइने तयारी प्रतिवेदन वा पुराना साथीहरूको प्रतिवेदन कपी-पेस्ट गर्नुभयो भने मूल्यांकन गर्ने अधिकारी र पुनरावलोकन समितिले त्यस्ता प्रतिवेदनहरू सजिलै पहिचान गर्न सक्छन्।
साहित्यिक चोरी (Plagiarism) प्रमाणित भएमा तपाईंको कार्य सम्पादनको अंक काटिने मात्र होइन, तपाईंको बढुवाको फाइल नै रोकिन सक्ने ठूलो जोखिम हुन्छ।
त्यसैले यस्तो गल्ती कत्ति पनि नगर्नुहोस् र शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन आफ्नै कक्षाको वास्तविक समस्यामा आधारित भएर आफैँ लेख्नुहोस्।
शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन स्वीकृत हुनका लागि यसमा कसको हस्ताक्षर र छाप हुनुपर्छ?
शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन स्वीकृत हुनका लागि अनुसन्धानकर्ताको हैसियतले सबैभन्दा तल तपाईंको आफ्नो स्पष्ट हस्ताक्षर हुनुपर्छ र त्यसपछि शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदनलाई तपाईंको विद्यालयका प्रधानाध्यापक (प्रअ) ले आधिकारिक रूपमा प्रमाणित गरेको हस्ताक्षर र विद्यालयको आधिकारिक छाप अनिवार्य रूपमा हुनुपर्छ।
याद राख्नुहोला। same श्रेणीको प्रधानध्यापकले साइन गर्न मिल्दैन, उदाहरणका लागि: मानौ तपाईँ निमावि तृतीय श्रेणीको शिक्षक हुनुहुन्छ र तपाईँको प्रधानाध्यापक पनि निमावीकृति श्रेणीकै हुनुहुन्छ भने उहाँले सुपरिवेक्षण गर्न मिल्दैन |
प्रअको हस्ताक्षर र विद्यालयको छाप नभएको शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन कानुनी रूपमा अवैध मानिन्छ र शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदनको कुनै अंक आउँदैन।
मैले यसै वर्ष सरुवा लिएर आएको हुँ, मैले शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन कुन विद्यालयमा बुझाउने?
यदि शैक्षिक सत्रको बीचमा तपाईंको सरुवा भएको छ भने तपाईं शैक्षिक सत्रको अन्त्यमा जुन विद्यालयमा हाजिर हुनुहुन्छ र कार्यरत हुनुहुन्छ, त्यही विद्यालयमा शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन दर्ता गराउनुपर्छ।
यद्यपि, तपाईंले अनुसन्धान गरेको अवधि अघिल्लो विद्यालयको हो भने त्यहाँका प्रअको सहमति वा संक्षिप्त सिफारिस पत्र साथमा नत्थी गर्दा शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन अझ बढी आधिकारिक र सुरक्षित हुन्छ।
शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन लेखनमा अंक कसरी निर्धारण गरिन्छ? के प्रअले व्यक्तिगत रिसइबीका आधारमा अंक काट्न सक्छन्?
शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदनको मूल्यांकन प्रक्रियालाई शिक्षा नियमावलीले एकदमै वस्तुगत र पारदर्शी बनाएको छ, त्यसैले प्रअ वा सुपरिवेक्षकले व्यक्तिगत रिसइबीकै भरमा तपाईंको अंक काट्न पाउँदैनन्।
तपाईंको शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन स्वीकृत ढाँचामा छ कि छैन, समस्याको उठान सही छ कि छैन, र शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदनले सिकाई उपलब्धिमा सुधार ल्याएको प्रमाण छ कि छैन भन्ने कुरा हेरेर मात्र अंक दिइन्छ।
यदि विना कारण अंक काटिएको शंका लागेमा प्रमाणसहित पुनरावलोकन समिति वा शिक्षक सेवा आयोगमा उजुरी दिने कानुनी बाटो सधैँ खुला रहन्छ।
शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदनको मुख्य ढाँचा कस्तो हुनुपर्छ? यसमा कुन-कुन कुरा समेटिनुपर्छ?
एउटा प्राज्ञिक र आयोगले मान्यता दिने प्रतिवेदनको निश्चित ढाँचा हुन्छ, जसमा शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदनको शीर्षक (कक्षा र विषय खुलेको), पृष्ठभूमि र समस्याको पहिचान, अनुसन्धानको उद्देश्य, योजना र कार्यान्वयन (पहिलो र दोस्रो चक्र), प्राप्त नतिजा, निष्कर्ष र भविष्यका लागि सुझावहरू जस्ता महत्त्वपूर्ण कुराहरू स्पष्ट रूपमा समेटिनुपर्छ।
आदरणीय गुरुबा र गुरुआमाहरू, शिक्षण हाम्रो पेशा मात्र होइन, निष्ठा पनि हो। कक्षाकोठामा हामीले जति नै राम्रो पढाए पनि प्रशासनिक रूपमा आफ्ना रेकर्ड र प्रतिवेदनहरू दुरुस्त राखिएन भने हाम्रो वृत्तिविकास र समयमै हुने बढुवा रोकिन सक्छ। त्यसैले नयाँ कक्षा सुरु हुने बित्तिकै अर्थात् वैशाख महिनाभित्रै आफ्नो कक्षाकोठाको एउटा समस्या छनोट गरी शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन लेखनको तयारी र दर्ता प्रक्रिया सुरु गरिहाल्नुहोस्।
आशा छ, यो सम्पूर्ण जिज्ञासा समेटिएको गाइडले तपाईंहरूलाई शिक्षक कार्य सम्पादन मूल्यांकन प्रतिवेदन तयार पार्न स्पष्ट मार्गनिर्देश गर्नेछ।
यो उपयोगी जानकारी आफ्ना विद्यालयका अन्य स्थायी शिक्षक साथीहरूको फेसबुक वा ह्वाट्सएप ग्रुपहरूमा पनि सेयर गरेर सबैलाई सचेत र सहयोग गरिदिनुहोला है। तपाईंहरू सबैको समयमै बढुवा होस्, हार्दिक शुभकामना! जय गुरु!
